Orhan Pamuk -İstanbul

Posted on

Orhan Pamuk kitabında beni bellek yolculuğuna çıkardı. İstanbul’a onun dünyasından bakarken kendi çocukluğuma da döndüm.

KİTABA HÜZÜN, GEÇMİŞİN İHTİŞAMINA DUYULAN ÖZLEM HAKİM. Bu duygu da Orhan Pamuk’un dünyasından yansıyan solgun renkler ile özellikle siyah ve beyazla anlamlandırılmış.Kitap çok melankolik.

“Ama şimdi İstanbul’un melankolisinden değil, bu duyguya benzeyen ve gururla içselleştirilen ve bir cemaat olarak hep birlikte paylaşılan hüzünden söz etmeye çalışıyorum. Bu, duygunun kendisi ile onu şehre duyuran ortamın birbirine karıştığı yerleri ve anları görebilmek demek.”

İçtenlikli bir anlatım sergileyen Pamuk, Edip Canseverin aşağıdaki dizelerin anlamını tamamlayan bir metin çıkarıyor kitabında.

İnsan yaşadığı yere benzer
O yerin suyuna, o yerin toprağına benzer

Suyunda yüzen balığa

Toprağını iten çiçeğe

Dağlarının, tepelerinin dumanlı eğimine

Nevcihan Oktar
İki Biyografi

E.Said’in, ülkesi Filistin’in yitirilmesi ile içine düştüğü ve ömrünün sonuna kadar gittiği her yerde peşisıra sürüklenen o ‘yersizyurtsuz’ olma hali ve duygusunu dile getirdiği kitabında anlattıkları, çok tanıdık..Onun öfkeli satırlarında; coğrafik aidiyet sorununun giderek bir kimlik sorunu olarak çeşitlenmesinin (kendi kendine sorup durduğu:Edward mı, Said mi; Arap mı, Amerikan mı; Doğu mu, Batı mı; Arapça mı, İngilizce mi soruları…) sonunda ve bir ‘varoluş sorunsalı’ halinde vicdanını ve bilincini nasıl hırpaladığını okurken, kendi varlığımızın da sarsıldığını hissedebiliyoruz..’Yersizyurtsuz’luğunu aynı anda bir ‘uyumsuzluk’, belki ‘kimsesizlik’ ve ‘yalnızlık’ olarak da yaşayan Said; bir yere ve kimliğe ait olmanın hesaplaşmaları ve çırpınışları içinde, hiçbir yere ve hiç kimseye ait olmamakla, her yere ve herkese ait olmak arasında salınıp duruyor ve sonunda bir ‘dünyalı’ olarak ölüyor..

Orhan Pamuk ise hâlâ ait olduğu şehrin –İstanbul’un çoktan yıkılan ve kaybolan birçok değeri karşısında yaşadığı ağır hüznü (ben burada da bir ‘yersizyurtsuz’ kalma ve olma hali ve benzerlik gördüm) yitirilenlerin hatıralarını zihninde bir araya toplayarak ve yazarak yeniden yaşamaya ve yaşatmaya soyunuyor..Sanatçının ve entelektüelin hayatın karmaşası ve yıkıntıları ile, kitabın düzeni ve bütüncül kapsamı arasında yaşadığı o uçurumu; hayalleri, yaratıcılığı ve bilgisi ile doldurma ve yeniden kurgulama serüveni burada da bir ‘ütopya’ya dönüşüyor..Yani ‘hiçbir yer’e…Ve ütopyalar o ‘yersizyurtsuz’ olma halimizi belki dayanılır kılıyor ama bir taraftan da o duyguyu sürekli genişletmekten ve derinleştirmekten de geri kalmıyor..

Nevcihan Oktar